Human vs. ChatGPT in translating some English love poems into Vietnamese: A mixed method corpus study

Abstract

In recent years, AI has received increasing attention due to its significant impact on human life, especially in literary translation field. Therefore, the current study aims at comparing some English-Vietnamese love poems translated by human translators and AI to examine the similarities and differences between human and AI translations of English love poems into Vietnamese in the field of literary translation. The corpus of the research includes 30 English love poems along with their 30 Vietnamese human translations and 30 Vietnamese AI translations. The study used a qualitative method to analyze and compare human and AI translations in quality of meaning, cultural adaptation, accuracy and emotional expression. Besides, the quantitative method was applied to count the translation techniques in each version. A three-dimensional evaluation rubric was set to make the findings more reliable and precise. Finally, the results show that both AI and humans can adapt basic meaning in love poem translations and utilize some fundamental translation techniques. However, AI translations are good accurate in structure and vocabulary. In contrast, human translation (HT) presents emotional depth as well as cultural sensitivity. The findings indicate that machine translation can serve as a supportive tool for human translators in love poem translation help humans save time and improve accuracy. The results contribute additional knowledge, data, and new perspectives to this field. These are good for translation learners, trainers, as well as programs.

Tóm tắt

Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo đã nhận được sự quan tâm đáng kể vì sự ảnh hưởng to lớn của nó đến đời sống con người, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch thuật văn học. Do đó, nghiên cứu này nhằm so sánh một số bài thơ tình tiếng Anh được dịch sang tiếng Việt bởi dịch giả con người và AI, từ đó biết được những điểm tương đồng và khác biệt giữa bản dịch của con người và AI trong việc chuyển ngữ thơ tình tiếng Anh sang tiếng Việt ở lĩnh vực dịch thuật văn học. Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm 30 bài thơ tình tiếng Anh cùng với 30 bản dịch tiếng Việt của con người và 30 bản dịch tiếng Việt của AI. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính để phân tích và so sánh các bản dịch của con người và AI về chất lượng ý nghĩa, khả năng thích ứng văn hoá, độ chính xác và biểu đạt cảm xúc. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp định lượng để thống kê các kỹ thuật dịch được sử dụng trong từng bản dịch. Một bảng đánh giá ba chiều cũng được thiết lập nhằm đảm bảo tính tin cậy và chính xác của kết quả. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả AI và con người đều có thể truyền tải được ý nghĩa cơ bản trong bản dịch thơ tình và sử dụng một số kỹ thuật dịch cơ bản. Tuy nhiên, bản dịch của AI có độ chính xác cao về cấu trúc và từ vựng, trong khi bản dịch của con người thể hiện được chiều sâu cảm xúc và sự nhạy bén văn hoá. Những phát hiện này cho thấy dịch máy có thể đóng vai trò là công cụ hỗ trợ hữu ích cho dịch giả trong việc dịch thơ tình, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác. Kết quả nghiên cứu đóng góp thêm kiến thức, dữ liệu và góc nhìn mới cho lĩnh vực này, đồng thời mang lại lợi ích cho người học, người dạy và các chương trình đào tạo dịch thuật.