Lê Phúc Chi Lăng * , Nguyễn Hoàng Sơn , Mai Văn Chân , Nguyễn Ngọc Đàn , Nguyễn Thị Minh Hương Lê Thị Chiên

* Người chịu trách nhiệm về bài viết: (lephucchilang@dhsphue.edu.vn)

Abstract

The article focuses on clarifying the role and value of indigenous knowledge in the development of agricultural livelihood models in A Ngo commune, A Luoi district – a region predominantly inhabited by the Ta Oi and Pa Co ethnic minorities. Based on the local natural, socio-economic, and cultural conditions, the study identifies several types of indigenous knowledge with high potential for practical application in agricultural production. Through field surveys and community consultations, the paper proposes five appropriate livelihood models: beef cattle raising, organic pig farming, clean vegetable cultivation, cultivation of Doac and Dung Dinh trees for traditional liquor extraction, and medicinal plant cultivation. The integration of indigenous knowledge into these models is considered a sustainable approach that not only increases household income and protects natural resources, but also contributes to cultural preservation in rural and mountainous development.
Keywords: Livelihood models, Indigenous knowledge, Ethnic minority, A Ngo commune

Tóm tắt

Bài báo tập trung làm rõ vai trò và giá trị của tri thức bản địa trong việc phát triển các mô hình sinh kế nông nghiệp tại xã A Ngo, huyện A Lưới – nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc thiểu số Tà Ôi và Pa Cô. Từ những điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và văn hóa của địa phương, nhận diện một số loại hình tri thức bản địa có khả năng ứng dụng cao vào thực tiễn sản xuất. Trên cơ sở khảo sát thực tế và tham vấn cộng đồng, bài viết đề xuất năm mô hình sinh kế phù hợp gồm: nuôi bò thịt, chăn nuôi lợn hữu cơ, trồng rau sạch, trồng cây Đoác, Đùng đình làm rượu và trồng cây dược liệu. Việc tích hợp tri thức bản địa vào các mô hình này được xem là hướng đi bền vững, vừa giúp tăng thu nhập, bảo vệ tài nguyên và góp phần bảo tồn văn hóa trong phát triển nông thôn miền núi.
Từ khóa: Mô hình sinh kế, Tri thức bản địa, Dân tộc thiểu số, Xã A Ngo

Article Details

Tài liệu tham khảo

Chambers, R., & Conway, G. (1992). Sustainable rural livelihoods: practical concepts for the 21st century.

Chân, M, V. (2022). Nghiên cứu, đề xuất các mô hình sinh kế bền vững ở xã A Ngo, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Đề tài Khoa học và Công nghệ cấp Trường. Mã số T.22-XH-06. Huế.

Chi cục Thống kê huyện A Lưới. (2024). Niên giám thống kê năm 2024.

Hiwasaki, L., Luna, E., & Shaw, R. (2014). Process for integrating local and indigenous knowledge with science for hydro-meteorological disaster risk reduction and climate change adaptation in coastal and small island communities. International journal of disaster risk reduction10, 15-27.

Ngoạn, T. N., Anh. N. V. (2023). Tri thức bản địa trong một số lĩnh vực sản xuất nông nghiệp của người Tày tỉnh Bắc Kạn. Tạp chí nghiên cứu Địa lý nhân văn. Số 4. 52-60.

Phương, D. Q., Trường, N. X., & Khánh, Đ. D. (2022). Tri thức bản địa và tri thức khoa học trong phát triển nông, lâm nghiệp ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc. TNU Journal of Science and Technology227(17), 110-117.

Singh, R. K., Turner, N. J., & Pandey, C. B. (2012). “Tinni” Rice (Oryza rufipogon Griff.) production: an integrated sociocultural agroecosystem in Eastern Uttar Pradesh of India. Environmental Management49, 26-43.

Stigter, C. J., Dawei, Z., Onyewotu, L. O. Z., & Xurong, M. (2005). Using traditional methods and indigenous technologies for coping with climate variability. Climatic Change70(1), 255-271.

Sơn, N. H. (2024). Phát triển sinh kế bền vững dựa vào tri thức bản địa ở các xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi khu vực Bình – Trị - Thiên. Đề tài Khoa học và Công nghệ cấp Bộ. Mã số B2023 – DHH – 28. Huế.

Tý, H. X., & Cúc, L. T. (1998). Kiến thức bản địa của đồng bào vùng cao trong nông nghiệp và quản lý tài nguyên thiên nhiên. Nhà xuất bản Nông nghiệp. Hà Nội.

Uỷ ban Nhân dân xã A Ngo. (2024). Báo cáo Kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2024, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025.